| Reeks 88 |
tussenreeks via Castilië |
| Voor de oudere generaties wordt verwezen naar: Reeks 27 |
| 16. Berenguela van Castilië, geb. Sogovia of Burgos
in de eerste helft van 1180, wordt officieel tot troonopvolger verklaard
24-8-1181 (totdat haar broertje Enrique geboren wordt); wordt om aanspraken
van Alfonso IX van León op Castilië af te weren uitgehuwd (huwelijksverdrag
Seligenstadt 23-4-1188; huwelijk gesloten op een hofdag in Carrión
juni 1188) aan een zoon van keizer Frederik Barbarossa waarbij hij slechts
de rang van prins-gemaal zal krijgen, doch welk huwelijk wanneer een andere
politieke constellatie intreedt op verzoek van Duitse zijde door een kardinaal-legaat
en de aartsbisschop van Toledo (wegens "onoverwinbare afkeer van de nog
minderjarige bruid") wordt ontbonden 1191; gaat op besluit van de Cortes
het hieronder aangege- ven tweede huwelijk aan 1197; neemt wanneer dit
na pauselijk verzet wegens te nauwe bloedverwantschap in 1204 wordt ontbonden
haar vijf daauit geboren kinderen mee naar het hof van haar ouders waar
zij verder worden opgevoed; treedt na het overlijden van haar vader als
voogdes en regentes van Castilië op voor haar broertje Enrique I,
van wie zich echter graaf Alvaro Nuñez de Lara meester maakt mei
1215, wat tot een burgeroorlog leidt; wordt te Valladolid tot koningin
van Castilië geproclameerd wanneer Enrique bij een kinderspel overlijdt
6-6-1217; ziet zich echter onmiddellijk geconfron- teerd met (nu weer hernieuwde)
aanspraken van haar ex-man op Castilië wat tot een kortstondige (burger-)oorlog
leidt 1217-18, maar weet haar zoon Fernando als koning van Castilië
te doen aanvaarden; zendt hem wanneer haar ex-man is overleden naar León
(waar hij eveneens als koning wordt aanvaard) en koopt anderzijds de aanspraken
op León van de beide dochters uit zijn eerste huwelijk (die hij
bij testament als erfgenamen van León had aangewezen) in een te
Valença do Minho zeer diplomatiek met hun moeder gevoerd onderhoud
af met goederen en grondbezit; wordt door Fernando als regentes aangesteld
wanneer hij de Reconquista aanvangt 1233; trekt zich in later jaren terug
in Las Huelgas; overl. Las Huelgas 8-11-1246 en aldaar begraven; trouwt
Valladolid december 1197: Alfonso IX van León, geb. Zamora 15-8-1171;
volgt zijn vader op als koning van León 1188 hoewel zijn stiefmoeder
Urraca López hem vervolgt om haar zoon Sancho koning te doen worden;
roept direct een curia regis naar León bijeen waarvan voor het eerst
ook vertegenwoordigers van de stedelijke burgerijen deel uitmaken, waaruit
de Cortes ontstaan die nog datzelfde jaar belangrijke wetten afkondigen
ter bescherming van lijf en goed tegen machtsmisbruik en willekeur; gaat
in 1191 een huwelijk aan met zijn volle nicht Teresa van Portugal welk
huwelijk in 1192 (tweede concilie van Salamanca) nietig wordt verklaard,
waarna (als hij niet toegeeft) León en Portugal met interdict worden
belegd wat tot grote onrust leidt; zendt haar (nadat uit dit huwelijk drie
kinderen zijn geboren) in 1195 terug naar Portugal; is vrijwel steeds in
strijd gewikkeld met Alfonso VIII van Castilië; verbindt zich na diens
nederlaag bij Alarcos met de Almohaden om hem verder aan te vallen, waarop
paus Coelestinus III hem excommuniceert en de bevolking van León
oproept tot verzet; beslecht de strijd met Castilië door een huwelijk
aan te gaan met de oudste dochter van zijn jarenlange tegenstander, ook
al zijn de voorafgaande besprekingen in Rome ter verkrijging van dispensatie
voor dit tweede huwelijk (zij is zijn achternicht) mislukt, waarop paus
Innocentius III als ook dit huwelijk voortduurt hen excommuniceert en León
met interdict belegt 1202; geeft nadat vier kinderen uit dit huwelijk zijn
geboren alsnog toe, waarna Innocentius III deze kinderen legitimeert; verovert
Alcántara (aan de Tajo) op de Moren 1214; sticht de universiteit
van Salamanca 1219; verovert in voortgaande strijd Mérida, Cáceres
en Badajoz waardoor hij het hele gebied ten noorden van de Guadiana bezet;
overl. Villanueva de Sarriá 24-9-1230; zn. van Fernando II koning
van León, uit diens (ongeldig verklaarde) eerste huwelijk met Urraca
infante van Portugal.
17.Fernando III van Castilië "el Santo", geb. tussen Zamora en Salamanca (thans Zisterze Valparaiso) eind juni (24-6 ?) 1201; koning van Castilië door overdracht door zijn moeder 1217 en door haar energieke optreden tevens koning Van León ter opvolging van zijn vader 1230; verklaart deze rijken tot één, voortaan ondeelbaar geheel; belast zijn moeder met het regentschap wanneer hij zijn niet-aflatende strijd tot verdere herovering van Spanje op de Moren aanvangt in 1233; verovert Córdoba 29-6-1236 en Murcia in 1241; bereikt door zijn voortdurende militaire successen dat de nieuwe emir van Granada (Muhammed I -al-Ghalib, bijgenaamd Ibn-al-Ahmar, 1233-1272) hem tribuut gaat betalen en Jaén aan hem ter verovering overlaat; verovert na een beleg van 15 maanden ook Sevilla 23-11-1248 en maakt dit tot zijn hoofdstad; verovert Jerez, Cadiz etc. 1250 waardoor de Reconquista (afgezien van Granada, dat zich tot 1492 kan handhaven) eigenlijk voltooid is; begunstigt de door zijn vader gestichte universiteit van Salamanca met grote inkomsten 1239; overl. Sevilla eind mei (31-5 ?) 1252, begr. aldaar (Capilla Real van de kathedraal); heilig verklaard door paus Clemens X 4-2-1671 (feestdag 13 juni); tr. Burgos (vóór augustus) 1237: Jeanne de Dammartin, geb. na september 1208; door overdracht van haar ouders gravin van Ponthieu 1225; hertrouwt tussen mei 1260 en 9-2-1261 Jean de Nesle, seigneur de Fabry et de la Hénelle; testeert 19-6-1276 (met codicil van jan. 1279); overl. Abbeville 15-3-1279, begr. abbaye de Valloires; dochter van Simon de Dammartin-en-Goële, graaf van Aumale en door huwelijk ook van Ponthieu en Montreuil, en Marie de Montgomery, erfdochter van Ponthieu. 18.Leonor (Eleanor) van Castilië, geb. na 1242 (ca.1244); brengt in huwelijk de erfopvolging in de graafschappen Ponthieu en Montreuil mee (die zij bij de dood van haar moeder in 1279 dan ook feitelijk verwerft), terwijl haar (half)broer Alfonso X direct na haar huwelijk plechtig afziet van al zijn aanspraken op Gascogne 1-11-1254; arriveert in Engeland okt.1255 en krijgt diverse kastelen en landerijen toegewezen en in 1263 verblijf in Windsor Castle; begeeft zich na de slag bij Lewes veiligheidshalve naar Frankrijk en keert pas na de slag bij Evesham terug; vergezelt haar gemaal op kruistocht 1270 en, ook tijdens zwangerschappen, op al zijn reizen; wordt samen met hem gekroond Westminster Abbey 19-8-1274; vroom en deugdzaam, maar blijkbaar nogal inhalig, overl. Harby 28 of 29-11-1290, begr. Westminster Abbey; tr. Burgos 18-10-1254 Edward I, koning van Engelang bijgenaamd "Longshanks", geb. Westminster Palace 17 of 18-6-1239, vernoemd naar zijn patroonheilige de in 1161 heilig verklaarde Engelse koning Edward the Confessor (overl.1066); wordt vóór zijn huwelijk door zijn a.s zwager Alfonso X tot ridder geslagen; door zijn vader benoemd tot heer van Gascogne; wordt ter voorbereiding op het koningschap door zijn vader belast met het bestuur van de Engelse "randgebieden" (naast Gascogne dan ook Ierland, Wales en de Kanaal-eilanden) en verheven tot Earl of Chester 14-2-1254; heeft aanvankelijk wel sympathie voor de klachten van de door Simon de Montfort geleide oppositie van de hoge adel tegen zijn vader; maar kiest in de uitbrekende burgeroorlog toch de kant van zijn vader. vecht dapper mee in de slag bij Lewes, maar moet zich evenals zijn vader aan het einde daarvan toch gevangen geven 14-5-1264; weet uit de gevangenschap te ontsnappen, verenigt zich met inmiddels over de dictatoriaal optredende De Montfort ontevreden gewordenen en verslaat hem bij Evesham 4-8-1265; bevrijdt zijn vader en wordt door deze dan belast met het feitelijke bestuur van Engeland; weet door gematigd optreden en door het overnemen van een aantal klachten der opstandelingen weldra de rust zover te herstellen dat hij op kruistocht kan gaan 1270; verneemt wanneer hij op terugreis in Sicilië verblijft dat zijn vader inmiddels is gestorven, maar dat hij bij diens begrafenis (20-11-1271) tot koning is geproclameerd; reist vervolgens, zonder zich te haasten, via Italië en Frankrijk (waar hij Philips III leenhulde bewijst "voor de landen die hij van hem in leen behoort te houden") terug naar Engeland; gekroond Westminster Abbey 19-8-1274; ordent vooral in de eerste jaren nadien bestuur en wetgeving door ordening van de bestaande wetten en het afkondigen van een aantal nieuwe; grijpt militair krachtig in Wales in wanneer het noorden en westen daarvan onder hun vorst Llywelyn ap Gruffydd en diens broer Dafyd tegen hem in opstand komen (waarbij tijdens een gevecht te Radnor Llywelyn, de laatste inheemse vorst van Wales, om het leven komt 11-12-1282, waarna Dafyd gevangengenomen wordt in juni 1283 en ter dood veroordeeld wordt Shrewsbury 2-10-1283), voegt het veroverde gebied bij het kroondomein en deelt het naar Engels model in naar shires met sheriffs en met (wat de hoofdlijnen betreft) toepassing van Engels recht; beveiligt het veroverde gebied door de aanleg van een groot aantal sterke kastelen langs de noord- en westkust en verheft zijn zoon en opvolger Edward II tot eerste (Engelse) Prince of Wales 7-2-1301; gaat op grond van een door hem geclaimd overlordship over Schotland daar ingrijpen wanneer in 1291 een successiestrijd tussen tal van pretendenten tot de Schotse troon ontbrandt; eist erkenning van zijn suzereiniteit Norham 1291 en beslist, na onderzoek, ten gunste van John Balliol 1292; overspant zijn eisen door vervolgens voor in Schotland gevoerde processen aan te dringen op het recht van beroep voor zijn hof in Westminster, waarop de Schotten zich met de Franse koning Philips IV "de Schone" verbinden wat tot een (drie eeuwen durend) SchotsFrans bondgenootschap tegen Engeland leidt; roept in deze noodsituatie een parlement bijeen dat door zijn samenstelling als The Model Parliament bekend staat 1295, rukt Schotland binnen (waarop Balliol zijn vazalliteit opzegt), verslaat Balliol bij Dunbar 1296, verklaart zichzelf tot direct koning van Schotland en voert de kroningssteen van Scone naar Westminster; vertrekt naar het vaste- land voor de strijd met Frankrijk, maar ziet zich om aan geld te komen genoodzaakt, zijn zoon uit zijn naam de Magna Charta te doen uitbreiden met budgetrecht voor het Parlement ((Confirmatio Chartarum, 10-10-1297); sluit een wapenstilstand met Philips IV die hem de gelegenheid biedt andermaal in Schotland in te grijpen waar een nieuwe opstand is uitgebroken onder William Wallace die hij (door toepassing van de "lange boog") vernietigend verslaat bij Falkirk 22-7-1298 waarna het echter nog tot 1304 duurt eer Schotland onder- worpen is en overeenkomstig de in Wales getroffen regeling bestuurd zal gaan worden; is genoodzaakt voor de derde maal Schotland binnen te trekken wanneer daar een nieuwe onafhankelijkheidsstrijd begint onder Robert Bruce 1306 die hij wel verslaat bij Methven maar die het jaar daarop opnieuw ten tonele verschijnt; rukt wederom naar Schotland op, maar overlijdt Burgh-on-Sands (bij Carlisle) 8-7-1307, begraven Westminster Abbey, zoon van Hendrik III koning van Engeland en Eleonore van Provence. 19.Margaretha van York, geb. Windsor Castle 11-9-1275, overl. na 11-3-1333, begr. Brussel (naast haar gemaal in de St.-Michiel & St.-Goedele); tr. Westminster Abbey 8 of 9-7-1290: Jan II van Brabant, geb. 27-9-1275; hertog van Brabant en Limburg 1294; overl, Tervueren 27-10-1312; zoon van Jan I hertog van Lotharingen (Brabant) en Limburg, en diens tweede gemalin Margaretha van Vlaanderen, (de generaries 16 t/m 19 zijn letterlijk overgenomen uit het artikel "De afstamming van "El Cid" van Drs. H.H.W. van Eijk in Genealogische Bladen 2, blz. 229 e.v.). 20.Jan III hertog van Brabant, geb. 1300, hertog van Brabant 1312 (doch regeert pas zelfstandig vanaf 1320), overl. Brussel 5-12-1355, begr. Cisterciënzer abdij Villers); tr. ca. 19.7.1311 Maria van Frankrijk-Evreux, overl. 31-10-1335. dr. van Lodewijk van Frankrijk, graaf van Evreux. 21.Margaretha van Brabant, geb. 9-2-1323, overl. 1368; tr,St. Quentin 6-6-1347: Lodewijk II van Male, geb. 25-11--1330, graaf van Vlaanderen, overl. 9-1-1384, zoon van Lodewijk van Nevers en van Marguerite pfaltsgravin van Bourgondië. (zie voor zijn vlucht tijdens de valkenjacht in Vlaanderen over de grens met Frankrijk en daarmee het ontkomen van een huwelijk met de dochter van de Engelse koning, de "moordenaar van zijn vader " (zijn vader sneuvelde nl. in de slag bij Crécy in de strijd tegen de Engelsen): De waanzinnige veertiende eeuw door Barbara Tuchman, blz.114 en 115. ) 22. Margaretha van Vlaanderen, geb. Male (bij Troyes)
13-4-1350, erfdochter van Lodewijk II van Male en diens tweede gemalin
Margaretha van Brabant, overl. Atrecht, 16-3-1405, begr. Rijssel, tr. Gent
19-6-1369 (per procuratie Gent 12-4-1369): Philips "de Stoute" van Frankrijk,
geb. Pontoise 15-1-1342, vanwege de dappere wijze waarop hij zijn vader
verdedigt tijdens de slag van Maupertuis bijgenaamd "de Stoute", verwerft
bij lettres patentes gegeven Boulogne-sur-Mer okt. 1360 het toen tot hertogdom
verheven graafschap Touraine; dit ingewisseld bij verheffing tot hertog
van (het in 1361 aan de kroon teruggevallen) Bourgondië en eerste
Pair van Frankrijk 6-9-1363; volgt na de dood van zijn schoonvader deze
tevens op als graaf van Vlaanderen, Artois, burggraaf van Antwerpen, heer
van Mechelen, graaf van Nevers, Franche-Comté, Salins en Rethel
1384, door koop graaf van Charolais 1390, verwerft Limburg en Overmaze
1396, overl. Halle 27-4-1404, begraven Dijon (Chartreuse). zoon van Jean
II "le Bon" van Frankrijk, ridder, hertog van Normandié en van Judith
van Bohemen. 23.Jan "Zonder Vrees" van Bourgondié, geb. kasteel
Rouvre (bij Dijon) 28-5-1371; door zijn vader aangesteld tot (uitsluitend
titulair) graaf van Nevers 16-3-1384, neemt als aanvoerder van een contingent
Franse ridders deel aan de kruistocht tegen de Turken, doch wordt (ook
door zijn eigen onbesuisd optreden) gevangen genomen in de slag bij Nicropolis
28-9-1396 en keert eerst na betaling van een aanzienlijk losgeld in Bourgondië
terug 1398; door de dood van zijn vader (27-4-1404) hertog van Bourgondië
en eerste Pair van Frankrijk, alsmede graaf van Nevers; na het overlijden
van zijn moeder (21-3-1405) bovendien graaf van Vlaanderen, Artois en palstsgraaf
van Bourgondië (=Franche-Comté) door het verdelingsverdrag
met zijn beide broers Atrecht 11-4-1405; doet in de machtsstrijd die in
Frankrijk tijdens de krankzinnigheid van koning Karel VI woedt, diens broer
Louis duc dÓrleans vermoorden (1407); wordt tijdens een samenkomst
met de dauphin door leden van diens gevolg zelf vermoord op de brug van
Montereau-sur-Yonne 10-9-1419 en aanvankelijk ter plaatse begraven; in
1420 door zijn enige wettige zoon en opvolger alsnog begraven in het Karthuizerklooster
Champmol bij Dijon; tr. Kamerijk 12-4-1385 (huwelijkse voorwaarden 11-4-1385):
Margaretha van Beieren, geb. 1363, overl. Dijon 24-1-1424, begr. Dijon
(Chartreuse de Champmol), dr. van Albrecht van Beieren en van Margaretha
van Brieg.
25. Catharina van Kleef, geb. 25-5-1417, overl. Lobith 20-2-1476, begr. Karthuizerklooster opten Grave bij Wesel, tr. Arnold van Egmond, geb. 1410; volgt in 1423 zijn oudoom Reinoud IV op als hertog van Gelre en graaf van Zutphen; komt echter in conflict met keizer Sigismund; raakt door de vele moeilijkheden zeer in de schuld; onderneemt 1450-1452 een reis naar Palestina; wordt in 1465 door zijn zoon Adolf gevangen genomen en later door Karel de Stoute bevrijd; verpandt dec. 1472 zijn hertogdom voor 300.000 gouden rijnse guldens aan Karel de Stoute; overl. Grave 23-2-1473, begr. Grave; zn. van Jan II van Egmond en van Maria van Arkel. 26. Adolf van Egmond, geb. 12-2-1439, ged. Arnhem 15-3-1439, opgenomen in de Orde van het Gulden Vlies St.Omaars 1461, hertog van Gelre en graaf van Zutphen 1465-1471, overl. (gesneuveld) Doornik 27-6-1477, begr. Doornik (Ol.Vrouw kathedraal, Lodewijkskapel); tr. Brussel 18-12-1463 (Coudenberg) Catharina van Bourbon, geb. ca. 1440, overl. Nijmegen 21 of 22-5-1469, begr. Nijmegen (St. Stevenskerk), dr. van Karel I van Bourbon en van Agnes van Bourgondië. 27. Karel van Egmond, geb. Grave 9-11-1467, hertog van
Gelre en graaf van Zutphen, overl. Arnhem 30-6-1538, begr. Arnhem (St.Eusebiuskerk);
had een buitenechtelijke relatie met een van Rosaw (ook wel van Rosande),
denkelijk uit een Rijnlands of Opper-Gelders geslacht, waaruit een bastaardzoon
Karel, volgt hierna.
28. (bastaard) Karel van Gelre, geb. ca. 1515; bij gelegenheid van zijn huwelijk ontvangt hij van zijn vader de Gelderse Toren bij Spankeren, de Geldersweert te Ingen en een molen bij het Gulden Spycker; in 1539 in de Ridderschap van Veluwe beschreven als Carel van Gelre tot Spankeren; overl. 21-1-1576, tr. (huwelijkse voorwaarden 4-5-1538): Fenna Johansdr. van Broeckhuysen, dr. van Johan van Broeckhuysen (J.U.D.) en Malsen de Maison Roupert. 29. Geertruid van Gelre, overl. na 1619, tr. 28-8-1575: Goossen van Varick, heer van Wijenrade, geb. ca. 1535, het eerst op de riddercedel van Nijmegen van 1578, op welke is bijgeschreven "Arnhem", verschijnt 1587; als rekenmeester sedert 1591; als eerste rekenmeester 1598-1622; raad; overl. 1623; zn. van Cornelis van Varick, heer van Wijenrade en van Anna du Jardin de la Motte. 30. Philip van Varick, heer van Wijenrade, kolonel, gouverneur van Voorn en Emmerik; overl. tussen 1630 en 1639; tr. Lubberta van Goltstein, Dame d'honneur van de Prinses van Oranje; overl. 28-6-1664 (als weduwe); dr. van Johan van Goltstein en van Margriet van Hoemen. 31. Geertruid Margaretha van Varick, overl. na 11-2-1678, ondertr. Arnhem 11-2-1647 Hendrick van Essen tot Kortenoever, Helbergen en Vanenburg; geb. Harderwijk 20-3-1608; in ridderschap van Veluwe 1633; schepen van Harderwijk 1635-1644; landdrost van Veluwe 1650-1680; overl. Nijkerk (op Vanenburg) 21-1--1681; zn.van Lucas van Essen en van Judith van der Capellen. 32. Theodora Judith Margaretha van Essen, geb. 6-1-1649, ged. Arnhem 12-1-1649, overl. 14-3-1702; ondertr. Vollenhove 23-1-1676, tr. febr. 1676 (attestatie naar Putten) (dispensatie bij resolutie van Hof van gelre van 14-1-1676, landdagreces dd. 25-2-1676, als zijnde neef en nicht): Hendrik van Isselmuden tot Zwollingerkamp en Rollecate, geb. 14-1-1647, ged. Vollenhove (Huize Rolecate) 20-1-1647; student te Leiden; in de Ridderschap van Overijssel (vanwege Rollecate) 1675; gedeputeerde 1681, 1682 en 1690; ridder der Duitsche Orde; commandeur van de Duitsche Orde van Schoten 1685, overl. Rollecate 21-11-1691; zn. van Johan van Isselmuden en van Agnes van Essen. 33. Roelof Gerlach van Isselmuden, ged. (ned.herv.) Vollenhove 18-10-1685, kapitein in het regiment van Rechteren, commandeur van Steenbergen, overl. begr. Zwolle 21/26-3-1727, tr. Barneveld 24-10-1713 (dispensatie van het huwelijk bij resolutie van Hof van Gelre van 30-9-1713; zusters en broeders kinderen): Johanna Judith (veelal genoemd Jeannette) van Essen, geb. Barneveld (Huize Schaffelaar) 18-3-1685, overl. 9-10-1725, dr. van Lucas Wilhem van Essen en Geertruid Agnes Vijgh, Vrouwe van Schaffelaar. 34. Hendrik van Isselmuden tot Paeslo en Zwollingerkamp, ged. (ned.herv.) Steenbergen 17-4-1719; beschreven in de Ridderschap van Overijssel 1745; gecommitteerde ter Admiraliteit Amsterdam, overl. Wanneperveen 24-11-1774, tr. Oldebroek 22-7-1746 Anna Elisabeth van Haersolte, geb. Zwolle 11-11-1724, overl.19-11-1779, dr. van Antonij Swier van Haersolte en van Coenradina Willemine van Dedem. (Volgt Reeks 59, generatie 31) |
| Ingezonden door: Z.M.Deurvorst |
|